Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου 2018, 10:23:01

Εγγραφή           Αποθήκευση  

ΑρχικήNewsletter | Site Map | Επικοινωνία

 

Αθήνα:   30°C 
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική arrow ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ arrow Healthy Way 2009 arrow Νοσογόνο το χρόνιο στρες
Νοσογόνο το χρόνιο στρες
Συνέντευξη του Γ. Χρούσου στη Στέλλα Παναγιωτοπούλου

 
Ο Γιώργος Χρούσος, Καθηγητής και Διευθυντής της Πρώτης Παιδιατρικής Κλινικής στο Νοσοκομείο παίδων «Αγία Σοφία» έχει εστιάσει την έρευνά του στον άξονα υποθαλάμου- υπόφυσης- επινεφριδίων (ΥΥΕ) και έχει μελετήσει εκτεταμένα τις νευρο-ενδοκρινολογικές μεταβολές που συσχετίζονται με τις διαταραχές του συναισθήματος, του ύπνου, της αντίληψης του πόνου, και της ανοσολογικής λειτουργίας. Το Εργαστήριό του έχει αναγνωρισθεί παγκοσμίως για τη δουλειά του στις νόσους του άξονα ΥΥΕ, όπως το σύνδρομο Cushing, και στους φυσιολογικούς και μοριακούς μηχανισμούς του στρες. Τον μηχανισμό του στρες επέλεξε, μεταξύ των πολλαπλών ερευνητικών ενδιαφερόντων του διακεκριμένου επιστήμονα, το Healthy Way ως αντικείμενο της συζήτησης αφού το στρες έχει γίνει πλέον η επωδός της καθημερινότητάς μας.

 
Τι είναι η ομοιόσταση;

Ομοιόσταση είναι η αρμονική ισορροπία, σωματική και ψυχική, που έχει ένα ανθρώπινο ον. Νόσος είναι η έλλειψη αυτής της αρμονίας λόγω αδυναμίας του οργανισμού να επαναφέρει την ισορροπία ύστερα από μια «απειλή». Οι έννοιες αυτές με άλλη ορολογία υπάρχουν ήδη από την εποχή του Πυθαγόρα και του Αλκμέωνα. Η Ιπποκρατική Ιατρική βάσισε σε αυτές τις πολύ σωστές αντιλήψεις όλο της το οικοδόμημα. Το 19ο και 20ό αιώνα οι Claude Bernard, Walter Cannon και Hans Selye επαναφέρουν και αναβαπτίζουν αυτές τις έννοιες. Σήμερα χρησιμοποιούμε τους μοντέρνους όρους ομοιόσταση για την αρμονία της ζωής, στρεσογόνα ερεθίσματα για τα απειλητικά, διαταρακτικά, βλαπτικά ερεθίσματα, τα οποία μπορεί να είναι φυσικά ή ψυχικά, και στρες/ stress για την κατάσταση της απειλούμενης ή διαταραγμένης ομοιόστασης. 'Αγχος είναι το συναίσθημα δυσφορίας που έχουμε όταν αντιμετωπίζουμε ανεπιτυχώς μια στρεσογόνα κατάσταση.

 
Ο οργανισμός ωστόσο είναι οπλισμένος με αμυντικά συστήματα έναντι των απειλών;

 Στον οργανισμό υπάρχουν πολλά ομοιοστατικά συστήματα μεταξύ των οποίων είναι και το Σύστημα του Στρες. Σας αναφέρω μερικά από τα πιο σημαντικά: το Σύστημα του φόβου και του θυμού που εδράζεται στις αμυγδαλές του εγκεφάλου, το Σύστημα αμοιβής/ τιμωρίας το οποίο «κρύβεται» πίσω απ'Α ό,τι μας δίνει ευχαρίστηση, το θηλασμό του μωρού, το σεξ, τη διατροφή αλλά και πίσω από τους εθισμούς, κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικά. 'Αλλα Ομοιοστατικά Συστήματα είναι το Μεταβολικό, το Καρδιοαναπνευστικό, του Ύπνου, το Ανοσολογικό, του Πόνου και της Κόπωσης, και φυσικά το Σύστημα του Στρες.

Όσον αφορά το Σύστημα του Στρες, στον οργανισμό μας υπάρχουν τμήματα στον εγκέφαλο και την περιφέρεια, καθώς και ουσίες, οι μεσολαβητές του στρες, που τον βοηθούν να ανταποκριθεί στα στρεσογόνα ερεθίσματα και να επαναφέρει την υγιή ομοιόσταση ή εύσταση. Το σύστημα του στρες παίζει τεράστιο ρόλο στην επιβίωση του ατόμου. Είναι αυτό που επέτρεψε στον άνθρωπο να προσαρμόζεται κάτω από στρεσογόνες επιλεκτικές πιέσεις κατα την εξέλιξη και να αλλάζει γενετικά. Οι πιέσεις αυτές ήταν κυρίως η παρατεταμένη έλλειψη τροφής, η αφυδάτωση, οι λοιμώξεις, οι τραυματισμοί, καθώς και η πρόβλεψη των κινήσεων και η αποφευκτική ή επιθετική αντιμετώπιση των εχθρών. Σήμερα υπάρχει άφθονη τροφή, η πείνα, η αφυδάτωση και οι λοιμώξεις έχουν εν πολλοίς ελεγχθεί, η βία και οι τραυματισμοί έχουν ελαττωθεί, ενώ τά θηρία και οι βάρβαροι εχθροί δεν υπάρχουν στην καθημερινή ζωή. Η σωματική άσκηση δεν είναι πια αναγκαίο κομμάτι της καθημερινότητας. Το σύγχρονο στρες του δυτικού ανεπτυγμένου κόσμου είναι περισσότερο ψυχοκοινωνικής και λιγότερο σωματικής φύσης.

 
Ποια η διαφορά μεταξύ φυσιολογικού και παθολογικού στρες;

 Το παθολογικό στρες έχει βλαπτική επίδραση στον οργανισμό και είναι αυτό που ο Hans Selye αποκάλεσε distress.

Το σύστημα του στρες είναι ένα σύστημα συναγερμού το οποίο είναι φτιαγμένο για να αντιμετωπίζει οξύ και βραχυπρόθεσμο στρες που διαρκεί ώρες ή, το πολύ, μέρες. Όταν η κατάσταση στρες αρχίζει και διαρκεί εβδομάδες τότε επηρεάζει και τον εγκέφαλο και το σώμα. Όταν δηλαδή, το στρες μετατρέπεται από οξύ σε χρόνιο, τότε κυρίως γίνεται νοσογόνο. Αυτό το αποκαλούμε Όριο Υποχώρησης, και είναι όρος που δανειζόμαστε από τη Φυσική. Αν πάρει κανείς μια μεταλλική ράβδο και την πιέσει, η ράβδος λυγίζει αλλά όταν αποσύρεται το βάρος η ράβδος επανέρχεται στο κανονικό. Όταν όμως η πίεση είναι τέτοια που μετά την απόσυρση του βάρους η ράβδος δεν επανέρχεται, τότε έχουμε περάσει το Όριο Υποχώρησης. Έτσι και στον οργανισμό υπάρχει ένα όριο όπου από εκεί και πέρα αρχίζουμε να έχουμε βλάβες μη αναστρέψιμες. Το Σημείο Υποχώρησης είναι το σημείο καμπής (tipping point) όπου μπαίνουμε σε δυσομοιόσταση. Ναι μεν μένουμε ζωντανοί αλλά σε μια ισορροπία παθολογική που έχει αρνητικές επιπτώσεις στον οργανισμό. Όλες οι χρόνιες νόσοι είναι δυσομοιοστατικές καταστάσεις. Εκεί κατατάσσεται και η παχυσαρκία και οι διαταραχές του άγχους. Η βλάβη ή η νόσος που προκύπτει έχει φυσικά σχέση με τη γενετική και επιγενετική προδιάθεση του κάθε ατόμου και το περιβάλλον του.


Οι έρευνές σας έχουν αποδείξει την αλληλεπίδραση μεταξύ του Συστήματος του Στρες και άλλων συστημάτων του οργανισμού;

 Το σύστημα του στρες είναι σε διαντίδραση με βασικούς ενδοκρινολογικούς άξονες, όπως της αναπαραγωγής, της αύξησης, του μεταβολισμού και του θυρεοειδούς αδένα.

Παράλληλα, το σύστημα του στρες επιδρά στο ανοσοποιητικό και στο γαστρεντερικό.

Όταν διεγείρεται το σύστημα του στρες, ο οργανισμός δεν μπορεί να δαπανήσει ενέργεια ούτε στο σεξ ούτε στην αύξηση (ανάπτυξη), ενώ προσπαθεί να περιορίσει τις ενεργειακές δαπάνες απο αυξημένες καύσεις και συνεπώς έχουμε καταστολή αυτών των συστημάτων. Το στρες αφαιρεί ενέργεια από όλα τα συστήματα του οργανισμού που δεν έχουν σκοπό την άμεση επιβίωση του ατόμου. Τα παιδιά με σοβαρή αγχωτική νόσο –αποτέλεσμα του χρόνιου άγχους– δεν ψηλώνουν κανονικά ή μπορεί να γίνουν παχύσαρκα.

Όταν διεγείρεται το Σύστημα του Στρες αυξάνει η έκκριση κορτιζόνης και κατεχολαμινών. Αυτές οι ορμόνες με τη σειρά τους προκαλούν αυξημένη έκκριση γλυκόζης, η οποία προκαλεί υπεργλυκαιμία και αυξημένη έκκριση ινσουλίνης. Η ινσουλίνη μαζί με την κορτιζόλη προκαλούν αύξηση του σπλαχνικού λίπους, αυτό με τη σειρά του κάνει αντίσταση στην ινσουλίνη σε πολλά όργανα όπως οι μύες και το αποτέλεσμα είναι να εμφανίζουμε μεταβολικό σύνδρομο: δυσλιπιδαιμία, υπέρταση, διαβήτη Τύπου 2. Και φυσικά σαν επακόλουθο έχουμε την αθηροσκλήρωση, τη βαθμιαία καταστροφή του καρδιαγγειακού μας συστήματος.

Σε όλες τις σύγχρονες παθήσεις όπως είναι η παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο, η αρτηριακή υπέρταση, οι αλλεργικές και αυτοάνοσες φλεγμονώδεις παθήσεις, τα χρόνια σύνδρομα πόνου και κόπωσης, καθώς και οι καταστάσεις άγχους και κατάθλιψης, το σύστημα του στρες παίζει κεντρικό παθογενετικό ρόλο.

Η χρόνια δυσομοιόσταση είναι πολύ συχνή, ευθύνεται για πάνω από 50 % της σημερινής χρόνιας νοσηρότητας, και επηρεάζει και την ποιότητα και τη διάρκεια της ζωής μας.

 Πείτε μας για την έρευνά σας σε σχέση με την ιντερλευκίνη…

Έχουν γίνει πολλές μελέτες, δικές μου και άλλων, που δείχνουν ότι όταν έχεις αυξημένη ιντερλευκίνη-6 νοιώθεις καταβεβλημένος. Μελετήθηκαν μεγάλοι πληθυσμοί και όσοι είχαν αυξημένη ιντερλευκίνη (IL-6) πεθαίναν πιο γρήγορα. Δυστυχώς, η ιντερλευκίνη-6 είναι δύσκολο να μετρηθεί διότι είναι ασταθής και αν το αίμα δεν φυγοκεντρωθεί ή αν δεν καταψυχθεί αμέσως χάνεται. Όταν κάνουμε την αιμοληψία και την σωστή παρασκευή του δειγματος στους ασθενείς που νοσηλεύονται τη βλέπουμε άμεσα. Όταν πρωτοανακαλύψαμε την σχέση της ιντερλευκίνης με το στρες και την παχυσαρκία εξεπλάγημεν όλοι μας, διότι η ιντερλευκίνη είναι μια ορμόνη του ανοσοποιητικού συστήματος. Αναρωτηθήκαμε ποια είναι η σχέση της με το στρες. Κατόπιν έρευνας διαπιστώσαμε ότι η ιντερλευκίνη-6 διεγείρεται από τις κατεχολαμίνες, την επινεφρίνη και την νορεπινεφρίνη. Συνεπώς εφόσον διεγείρεται το σύστημα του stress διεγείρεται και η ιντερλευκίνη– 6 όπερ επιβεβαιώνει μια από τις άμεσες διασυνδέσεις του συστήματος του στρες με το ανοσοποιητικό. Η σχέση αυτή διερευνάται σήμερα σε πολλά επίπεδα, σε επίπεδο μοριακό, σε επίπεδο φυσιολογίας κ.λπ. Η χρόνια αύξηση της ιντερλευκίνης-6, η οποία είναι μια προφλεγμονώδης κυτοκίνη που δρα παντού στον οργανισμό με κυρίως προφλεγμονώδη δράση, το οποίο σημαίνει και αθηροσκληρωτική δράση αφού η αθηροσκλήρωση είναι ένα είδος φλεγμονής των αγγείων.

Το δεύτερο που βρήκαμε μαζί με τον κύριο Αλέξανδρο Βγόντζα, καθηγητή της ψυχιατρικής, επικεφαλής της Κλινικής Προβλημάτων Υπνου του τμήματος ψυχιατρικής στο Πολιτειακό πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας, ήταν ότι υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ ιντερλευκίνης αίματος και δεικτών παχυσαρκίας. Ένας από τους λόγους είναι ότι το λίπος παράγει ιντερλευκίνη- 6, όσο παχύτερος είσαι τόσο περισσότερη ιντερλευκίνη παράγεις. Και μάλιστα είναι το σπλαχνικό λίπος ειδικότερα που παράγει την κυτοκίνη και σχετίζεται με τη φλεγμονή. Κι έτσι καταλήξαμε ότι το οξύ στρες αυξάνει την ιντερλευκίνη-6 λόγω των κατεχολαμινών αλλά το χρόνιο στρες την αυξάνει επίσης αυξάνοντας το σπλαχνικό λίπος. Αυτό συνιστά και μια νέα προσέγγιση στην παχυσαρκία τόσο των ενηλίκων όσο και των ανηλίκων.

 Σήμερα το άγχος θεωρείται σύμπτωμα «άνευ σημασίας» και οι γιατροί ενεργοποιούνται μόνο όταν έχει πλέον προκαλέσει νόσο. Πιστεύετε ότι θα γίνει στο μέλλον το άγχος πρόβλημα υγείας αυτό καθ'Α εαυτό ώστε να αντιμετωπίζεται πριν προκαλέσει νόσο;

 Πιστεύω ότι στα επόμενα 10-15 χρόνια θα γίνει στροφή και η ιατρική από νοσοκεντρική θα γίνει υγειοκεντρική και πιό ανθρωποκεντρική. Το 80% των επισκέψεων σε γενικούς ιατρούς οφείλονται σε καταστάσεις που δημιουργούνται από παρατεταμένο στρες. Το «δεν έχεις τίποτε έχεις στρες'Α είναι λάθος διότι εφόσον αποκλεισθεί η οργανική νόσος ο γιατρός θα πρέπει να συζητήσει με τον ασθενή για το παρατεταμένο άγχος του και να τον βοηθήσει με ψυχολογική υποστήριξη ή με τον να τον καθοδηγήσει προς τον κατάλληλο θεραπευτή/τρια. Το στρες μας έχει ξεφύγει γιατί παίρνει χρόνια να εκδηλωθεί νοσολογικά. Αρχίζει σαν άγχος και δυσφορία αλλά στο τέλος εκδηλώνεται σε παχυσαρκία, σε μεταβολικό σύνδρομο, σε καρδιοαγγειοπάθεια, σε κάποια χρόνια νόσο. Είναι γεγονός ότι όταν κάποιος αισθάνεται δυσφορικός, έχει άγχος, και αποζητά την αυτοθεραπεία στο φαγητό ή σε ουσίες εξάρτησης ή έχει ανεξήγητα συμπτώματα πόνου, κόπωσης και διαταραχών του ύπνου, έχει σημαντικό πρόβλημα χρόνιας δυσομοιόστασης, το οποίο όμως ο γιατρός σήμερα δεν το αναγνωρίζει. Θα διερευνήσει τον ασθενή για κάποια παραδοσιακή νόσο και αν δεν την βρει θα σταματήσει και θα μείνει εκεί. Είμαστε ακόμα πίσω. Τώρα προσπαθούμε να διδάξουμε τους φοιτητές μας να βλέπουν τον άνθρωπο συνολικά, ολιστικά.
 

Μέρος του προβλήματος οφείλεται και στην κακή πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Κανείς δεν απευθύνεται στα Κέντρα Υγείας και οι ασθενείς πηγαίνουν με δική τους πρωτοβουλία κατευθείαν είτε στον ειδικό είτε στα νοσοκομεία. Είναι το γνωστό έλλειμμα του γενικού παθολόγου στο ΕΣΥ ο οποίος είναι εκπαιδευμένος να αναγνωρίζει και τον ψυχισμό του ασθενούς. Ο ειδικός είναι εκπαιδευμένος να δίνει λύσεις σε προβλήματα της ειδικότητας, για παράδειγμα ο γαστρεντερολόγος είναι πολύ πιθανόν να ενδοσκοπήσει.

 
Η λήψη αγχολυτικών συνιστά θεραπεία;


Τα αγχολυτικά που έχουν βάση τη διαζεπάμη είναι εθιστικά και ο οργανισμός αναπτύσσει ανοχή προς αυτά. Βοηθούν όταν λαμβάνονται βραχυπρόθεσμα ή περιστασιακά αλλά δεν είναι κατάλληλα για χρόνια χρήση. Πολύ πιο κατάλληλα είναι τα αντικαταθλιπτικά τα οποία δεν είναι εθιστικά και βελτιώνουν το συναίσθημα. Το καλύτερο αντίδοτο στο χρόνιο άγχος είναι η αλλαγή τρόπου ζωής. Ο άνθρωπος πρέπει να χρησιμοποιήσει τη λογική του, να βάλει όρια, να γίνει πιο εγκρατής. Η συνεχής επιδίωξη υλιστικών στόχων δεν τελειώνει ποτέ. Ξέρουμε ότι οι χαρούμενοι άνθρωποι έχουν λιγότερο στρες ενώ οι στρεσαρισμένοι έχουν δυσκολία να πάρουν ευχαρίστηση. Ξαναγύρισα στον Αριστοτέλη, ο οποίος στην κηδεία του Πλάτωνα είπε ότι η ανθρωπότητα χρωστάει χάρη σε αυτόν τον άνθρωπο γιατί με τις συμβουλές του και με τον τρόπο που έζησε απέδειξε ότι για να είσαι ευτυχής πρέπει να είσαι καλός. Χρειάζεται ένας επαναπροσδιορισμός αξιών, να στραφούμε προς μια αυτογνωσία και μια εσωτερικότητα.

Το φάρμακο και ο ψυχίατρος χρειάζονται για να ξεφύγουμε από τον φαύλο κύκλο όταν δεν μπορούμε να το κάνουμε μόνοι μας. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία, παραδείγματος χάριν, βοηθάει πολύ ακόμα και στην παχυσαρκία.
 
Τι γίνεται στον οργανισμό από τα 50 και μετά;

Στην Αμερική τα 50 θεωρούνται η κορυφή του λόφου, το σημείο καμπής, μετά αρχίζει η κατάβαση. Στη δική μας τη γενιά τα 50 χρόνια είναι το σημείο υποχώρησης: τα όρια ανοχής εξαντλούνται, η αύξηση τού λίπους, της φλεγμονής προκαλούν πια ορατή χρόνια νόσο. Η ηλικία συνδυάζεται με πτώση του μεταβολισμού, οπότε αν δεν μειώσουμε την τροφή και δεν αυξήσουμε την άσκηση μοιραία θα έχουμε μεταβολικό σύνδρομο. Σήμερα δυστυχώς στα παχύσαρκα παιδιά στην Ελλάδα βρίσκουμε αλλαγές που παλιότερα βρίσκαμε σε 50άρηδες: υψηλή κακή χοληστερίνη LDL, χαμηλή καλή χοληστερίνη HDL, αυξημένα τριγλυκερίδια, αυξημένη πίεση, και σε πολλούς εφήβους, Διαβήτη Τύπου 2. Συνεπώς, προβλέπουμε ότι θα υπάρξει σύντομα, σε 10-15 χρόνια, μια έκρηξη χρονίων νόσων σε νέους 30-40 χρονών. Αυτό παρατηρείται σε όλο τον Δυτικό κόσμο και αρχίζει να εμφανίζεται και στον αναπτυσσόμενο. Αυτό οφείλεται στην αφθονία κακής ποιότητας θερμίδων, στην ελάττωση της άσκησης... Αυτή η γενιά, των παιδιών μας, θα έχει χειρότερη υγεία από εμάς.
 

Ο Γιώργος Χρούσος, παιδίατρος-ενδοκρινολόγος, Καθηγητής και Διευθυντής της Πρώτης Παιδιατρικής Κλινικής του Παιδιατρικού Νοσοκομείου «Αγία Σοφία'Α (Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών) είναι ένας από τους πιο ψηλά αναφερόμενους επιστήμονες στον κόσμο. Έχει συγγράψει πολλά επιστημονικά άρθρα και το δημοσιευμένο έργο του έχει μορφώσει μια ευρεία κοινότητα γιατρών και επιστημόνων ανά τον κόσμο. Εχει χρηματίσει ως επισκέπτης καθηγητής σε πολλά ιδρύματα ανωτάτης εκπαίδευσης και έχει δώσει διαλέξεις σε όλο τον κόσμο. Ο Δρ Χρούσος έχει λάβει πολυάριθμα διεθνή βραβεία για το έργο του.  


 
     
 

 
     
     
  Ειδήσεις Τιμές Μετοχών  

Αναζήτηση

 
   

Σύμβολο μετοχής

Αναζήτηση συμβόλου

   

500 Internal Server Error

Internal Server Error

The server encountered an internal error or misconfiguration and was unable to complete your request.

Please contact the server administrator, webmaster@localhost and inform them of the time the error occurred, and anything you might have done that may have caused the error.

More information about this error may be available in the server error log.


Apache/2.2.22 (Ubuntu) Server at cnt4.express.gr Port 80

 

Ειδήσεις     Αγορές     Υπηρεσίες     Χρηστικά     Express Yourself     Επικοινωνία     Site Map

Προσωπικά Δεδομένα      Ταυτότητα Site      Όροι Χρήσης      Διαφημιστείτε      Η άποψή σας

Web Design & Web Development
Ελληνική Εταιρεία Διαδικτύου