Παρασκευή, 21 Σεπτεμβρίου 2018, 15:05:04

Εγγραφή           Αποθήκευση  

ΑρχικήNewsletter | Site Map | Επικοινωνία

 

Αθήνα:   30°C 
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική arrow ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ arrow Healthy Way arrow Το αρχαίο DNA (ξανα)γράφει την ιστορία
Το αρχαίο DNA (ξανα)γράφει την ιστορία
Η είδηση της ανακάλυψης από την ερευνητική ομάδα του κ. Μανώλη Παπαγρηγοράκη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ότι μια από τις αιτίες του Λοιμού των Αθηνών της εποχής του Περικλή ήταν ο τυφοειδής πυρετός, έκανε το γύρο του κόσμου μέσω του διεθνούς Tύπου πριν από δύο χρόνια. Έκτοτε επανεμφανίζεται σε άρθρα και βιβλία ανοίγοντας νέα πεδία στην αρχαιολογική και στην ιστορική έρευνα. Η αλματώδης πρόοδος της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της αντίστοιχης τεχνολογίας μέσω των εφαρμογών της Πληροφορικής, τα τελευταία χρόνια, έχει δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη διερεύνηση της ορθότητας και την επιστημονική τεκμηρίωση παλαιότερων υποθέσεων εργασίας σε κατάλληλα οργανωμένα και εξειδικευμένα ερευνητικά κέντρα. Στα κέντρα αυτά, με βάση τις νέες δυνατότητες που έχουν δημιουργηθεί, μπορεί να επιχειρηθεί πλέον η αναζήτηση απαντήσεων για σημαντικά ερωτήματα που απασχολούσαν την επιστήμη για πολλές δεκαετίες ή και αιώνες.

Τα αποτελέσματα μίας τέτοιας μελέτης, η οποία πραγματοποιήθηκε εξ ολοκλήρου σε ελληνικά ερευνητικά κέντρα και στην οποία συμμετείχαν αποκλειστικά Έλληνες ερευνητές, δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στην ιατρική επιθεώρηση International Journal of Infectious Diseases. Στη μελέτη αυτή περιγράφεται η μέθοδος που ακολουθήθηκε για τη διερεύνηση του παθογόνου μικροβιακού παράγοντα που προκάλεσε το μεγάλο Λοιμό της Αθήνας του Περικλή του 430 π.Χ.

Η ομάδα μελέτης του αρχαιολογικού υλικού οργανώθηκε από τον Eπίκουρο καθηγητή του Εργαστηρίου της Οδοντιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου της Αθήνας κ. Μανώλη Ι. Παπαγρηγοράκη. Στην ομάδα μελέτης συμμετέχουν ακόμη ο κ. Χρήστος Γιαπιτζάκης, οδοντίατρος-βιολόγος-γενετιστής, επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Μοριακής Νευροβιολογίας του τμήματος Νευρολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας, ο κ. Φίλιππος Συνοδινός, ορθοδοντικός, επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου της Ορθοδοντικής της Οδοντιατρικής Σχολής και υποψήφιος διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Αθήνας και η κα Έφη Μπαζιωτοπούλου-Βαλαβάνη, αρχαιολόγος της Τρίτης Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Συνέντευξη του Μανώλη Παπαγρηγοράκη στη Στέλλα Παναγιωτοπούλου

Πώς ορίζεται το «κατάλληλο παλαιοπαθολογικό υλικό»: Τι συνθήκες πρέπει να υπάρχουν για να μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε έρευνες;

Απλώς να υπάρχει. Όσον αφορά τον άνθρωπο ή άλλα είδη του ζωικού βασιλείου, DNA υπάρχει σε κάθε μονάδα ιστού ακόμα και σε μία τρίχα ή στο λίπος που αποτυπώνεται με το άγγιγμα ενός αντικειμένου. Όσον αφορά μικροοργανισμούς, το θέμα είναι περισσότερο πολύπλοκο, καθώς χρειάζεται να απομονωθεί σε ιδιαίτερα άσηπτες συνθήκες, ώστε να εξασφαλισθεί ότι δεν πρόκειται για επιμόλυνση του υλικού που εξετάζεται από το περιβάλλον.

Εσείς έχετε κάνει σπουδές οδοντιατρικής και ορθοδοντικής; Τι σας κίνησε το ενδιαφέρον προς τη μελέτη «αρχαίου DNA»;

Στο αντικείμενο της ορθοδοντικής επιστήμης περιλαμβάνεται η μελέτη της αύξησης και ανάπτυξης του κρανιοπροσωπικού συμπλέγματος. Αυτό επιτυγχάνεται με το συνδυασμό της κλινικής εξέτασης και της μελέτης εργαστηριακών μέσων όπως είναι η κεφαλομετρική ακτινογραφική ανάλυση. Έτσι, το αντικείμενο της βασικής επιστήμης μου άπτεται άλλων επιστημών όπως η ανθρωπολογία, η αρχαιολογία, η επιστήμη μελέτης της εξέλιξης των ειδών και πολλές ειδικότητες της ιατρικής μεταξύ των οποίων και η Γενετική, δηλαδή η ανάλυση DNA. Ως επιστήμονας πάντοτε διατηρούσα ανοικτό τον ορίζοντα των δραστηριοτήτων και των γνώσεών μου και δεν μπορούσα ποτέ να περιορισθώ στο στενό πλαίσιο των δοντιών. Έτσι εδώ και 25 χρόνια έχω συνεργασία με την αρχαιολογική έρευνα. Μάλιστα, και η μεταπτυχιακή διπλωματική μου εργασία αφορούσε σύγκριση της κρανιοπροσωπικής μορφολογίας μεταξύ αρχαίων και σύγχρονων Ελλήνων με βάση αντίστοιχο σκελετικό υλικό. Η μελέτη του αρχαίου υλικού με τις εφαρμογές της σύγχρονης τεχνολογίας, όπως είναι η τεχνολογία μελέτης του DNA καθίσταται ακόμα περισσότερο ελκυστική. 'Αρα δεν θα μπορούσα παρά να ασχοληθώ με αυτήν. Aκόμα απώτερο όνειρό μου είναι να δημιουργηθεί μία μονάδα μελέτης αρχαίου και σύγχρονου DNA.

Τι το πρωτότυπο είχαν τα ευρήματα σκελετών στο νεκροταφείο του Κεραμεικού, που δεν υπήρχε σε άλλα αρχαιολογικά ευρήματα στο παρελθόν;

Tο σκελετικό υλικό αυτό είναι μοναδικό γιατί η τελετουργία της ταφής στην εποχή του Περικλή προέβλεπε την καύση των νεκρών. Τα χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης ομαδικής ταφής (ακανόνιστη τοποθέτηση των νεκρών, ελάχιστα κτερίσματα, και το γεγονός της μη καύσης των νεκρών που αποτελούσε ασέβεια στους θεσμούς για την εποχή εκείνη), φανέρωναν έλλειψη του προβλεπόμενου από τα ήθη και τα έθιμα της εποχής τελετουργικού, αλλά και βιασύνη, σχεδόν πανικό. Αυτός είναι ο λόγος που οι νεκροί δεν κάηκαν αλλά τάφηκαν όπως και υπό το φόβο εξάπλωσης της επιδημίας.

Γιατί τα δόντια και όχι άλλο μέλος του σώματος (σκελετού);

Η διερεύνηση του παθογόνου παράγοντα αποφασίσθηκε να πραγματοποιηθεί σε υλικό από την εσωτερική (πολφική) κοιλότητα δοντιών των πιθανολογούμενων ως θυμάτων του Λοιμού, καθώς έχει αποδειχθεί σε σχετικά πρόσφατες μελέτες των Γάλλων καθηγητών της Ιατρικής Σχολής της Μασσαλίας, Dr Didier Raoult και Dr Michel Drancourt, ότι μετά θάνατο τα δόντια διατηρούνται ακέραια για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, διατηρώντας την πολφική κοιλότητα και το περιεχόμενό της στεγανό και ανεπηρέαστο από εξωτερικές επιμολύνσεις. Έτσι, έχει αποδειχθεί ότι η ανάλυση του DNA από τον πολφό δοντιών μπορεί να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση ακόμα και αρχαίων μολυσματικών ασθενειών εφόσον όμως συνοδευόταν από μικροβιαιμία. Στις περιπτώσεις αυτές ο μικροβιακός παράγοντας που κυκλοφορεί στο αίμα, άρα και στον πολφό του δοντιού, παγιδεύεται στο εσωτερικό του δοντιού μετά τη νέκρωσή του και μουμιοποιείται. Παρόμοιες μελέτες έχουν πραγματοποιηθεί σε μούμιες των αρχαίων πολιτισμών της Λατινικής Αμερικής, αλλά και σε νεκρούς του στρατού του Ναπολέοντα και σε θύματα του Μαύρου Θανάτου του Μεσαίωνα.

Ο Λοιμός των Αθηνών αποκαλείται αρχαίο «ιατρικό μυστήριο». Τι λιγότερο ξέραμε γι’ αυτόν απ’ ό,τι για άλλες ιστορικές επιδημίες;

Η αιτία που προκάλεσε το Λοιμό της Αθήνας αποτελούσε μέχρι σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ιστορίας της ιατρικής και όχι μόνο. Τα μοναδικά δεδομένα, σχετικά με την αιτία του Λοιμού, περιορίζονται στις αφηγήσεις του μεγάλου αρχαίου ιστορικού του 5ου αιώνα π.Χ., του Θουκυδίδη. Αν και η αξιοπιστία και η ακρίβεια των αναφορών του Θουκυδίδη στο Λοιμό της Αθήνας δεν αμφισβητούνται, πρέπει να επισημανθεί ότι συνέγραψε την περίφημη Ιστορία του περίπου 10 χρόνια αργότερα από την περίοδο όπου συνέβησαν τα γεγονότα. Έτσι, καθώς ο ίδιος δεν διέθετε ιατρική παιδεία και γνώσεις, θα μπορούσε να έχει δώσει έμφαση σε ορισμένα σημεία και συμπτώματα της νόσου που τον εντυπωσίασαν περισσότερο, σε βάρος άλλων, που όμως μπορούν να αποτελούν παθογνωμονικά χαρακτηριστικά για συγκεκριμένες παθήσεις. Εξάλλου, η ίδια νόσος είναι δυνατόν να μην εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σήμερα όπως στην αρχαιότητα. Στηριζόμενοι στην περιγραφή του Θουκυδίδη, πολλοί κορυφαίοι επιστήμονες έχουν κατά καιρούς διατυπώσει μια σειρά θεωριών και υποθέσεων, χωρίς όμως να έχουν καταφέρει να καταλήξουν σε ακριβή διάγνωση της αιτίας της επιδημίας.

Η αδυναμία αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η κλινική εικόνα καμίας από τις σύγχρονες μορφές ασθενειών δεν ταιριάζει ικανοποιητικά στα χαρακτηριστικά σημεία και συμπτώματα της νόσου που περιγράφονται από τον Θουκυδίδη. Επιπλέον, η αδυναμία τεκμηρίωσης οποιασδήποτε υπόθεσης σχετικά με την αιτία του Λοιμού μέχρι σήμερα οφειλόταν στην έλλειψη κατάλληλου παλαιοπαθολογικού υλικού, η ανάλυση του οποίου, ενδεχομένως, θα μπορούσε να οδηγήσει στην αναδρομική διάγνωση του υπεύθυνου λοιμογόνου παράγοντα.

Ποιες ήταν οι πιο πιθανές επιδημίες την εποχή του Περικλή;

Με βάση ερμηνείες και θεωρίες από τα γραπτά του Θουκυδίδη, οι λοιμώδεις νόσοι, οι οποίες έχουν κατά καιρούς υποστηριχθεί ως η κύρια αιτία του Λοιμού της Αθήνας είναι οι εξής (με αλφαβητική σειρά): 'Ανθρακας, βουβωνική πανώλη, γρίππη, γρίππη με επιπλοκή από σύνδρομο τοξικού shock, ελονοσία, έμπολα, εφιδρωτική νόσος, εργοτισμός, ερυσίπελας, ιλαρά, κίτρινος πυρετός με επιπλοκή από σκορβούτο, μάλις, μηνιγγίτιδα, οστρακιά κακοήθης, πυρετός Lassa, πυρετός Rift Valley, σκορβούτο, σύνδρομο τοξικού shock, τουλαραιμία, τροφική τοξική αλευκία, τυφοειδής πυρετός, τύφος, τύφος με επιπλοκή πανώλης/ δυσεντερίας/ κίτρινου πυρετού και χολέρα. Μεταξύ αυτών, περισσότερο πιθανές μέχρι σήμερα θεωρούνταν η ιλαρά, ο τύφος, ο τυφοειδής πυρετός ή κάποιος συνδυασμός δύο ή περισσότερων επιδημιών.

Ποια ήταν η πορεία της γοητευτικής αυτής ανακάλυψης;

Το απαραίτητο σκελετικό υλικό για την εργαστηριακή διερεύνηση και ταυτοποίηση της αιτίας του Λοιμού βρέθηκε από αρχαιολογική ανασκαφή στην περιοχή του Κεραμεικού της περιόδου 1994-1995, που πραγματοποιήθηκε υπό την εποπτεία της αρχαιολόγου κας Έφης Μπαζιωτοπούλου-Βαλαβάνη και την ευθύνη της 3ης Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με διευθύντρια την αρχαιολόγο κα Π. Βαλάκου. Στην ανασκαφή αυτή ανακαλύφθηκε ένας ομαδικός τάφος με 150 περίπου σκελετούς μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν και μερικών παιδιών. Ο ομαδικός τάφος αυτός χρονολογήθηκε μέσω της αξιολόγησης των αρχαιολογικών ευρημάτων μεταξύ 430-426 π.Χ., δηλαδή περίπου στην εποχή που ξέσπασε ο Λοιμός. Με βάση τα ευρήματα αυτά διατυπώθηκε η θεωρία ότι επρόκειτο για θύματα του Λοιμού και αποφασίστηκε η εφαρμογή των πλέον σύγχρονων εργαστηριακών μεθόδων DNA για τη διερεύνηση της αιτίας που προκάλεσε το θάνατό τους.

Η ερευνητική ομάδα υποστήριξε σθεναρά την πρόταση να παραμείνει το αρχαιολογικό υλικό στην Ελλάδα και να πραγματοποιηθεί η έρευνα σε ελληνικά εργαστήρια, και όχι στο εξωτερικό. Η δυσκολία πραγματοποίησης του φιλόδοξου αυτού σχεδίου έγκειτο στο ότι στον ελλαδικό χώρο δεν υπήρχε εξειδικευμένο ερευνητικό κέντρο και τεχνογνωσία για το αρχαϊκό DNA, και επίσης ότι επρόκειτο για έρευνα με υψηλό κόστος, αφού έπρεπε να αναζητηθεί ο λοιμογόνος παράγων μεταξύ πολλών άλλων. Η έρευνα, τελικά, επιχορηγήθηκε εν μέρει από τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας του ΕΚΠΑ.

Η μελέτη ξεκίνησε από το Εργαστήριο Μοριακής Νευροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Αθήνας, με διευθυντή το καθηγητή κ. Δ. Βασιλόπουλο, και ολοκληρώθηκε στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας Έρευνας της Κρήτης, από την κα E. Στρατιδάκη. Η εργαστηριακή διαδρομή μεταξύ Αθήνας και Κρήτης διήρκεσε αρκετό καιρό, κυρίως, γιατί η προέλευση των δοντιών και ο σκοπός της εργασίας δεν ήταν γνωστά στους ερευνητές των εργαστηρίων, με σκοπό να μην κατευθυνθεί η σκέψη τους (να μην υπάρχει δηλαδή προκατάληψη/bias) ως προς ποιον λοιμογόνο παράγοντα αναζητούν.

Σύμφωνα με το ερευνητικό πρωτόκολλο που ακολουθήθηκε, υπό αυστηρά άσηπτες συνθήκες σε εργαστήρια όπου δεν είχαν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν παρόμοια αντιδραστήρια, πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές δοκιμασίες στο γενετικό υλικό από τον πολφό τυχαία επιλεγμένου ακέραιου δοντιού από τον ομαδικό τάφο του Κεραμεικού μέχρι να παρατηρηθεί θετική αντίδραση. Αφού τα έξι πρώτα αντιδραστήρια για τους λοιμογόνους παράγοντες του τύφου, της ευλογιάς, του άνθρακα, της φυματίωσης και του γρατζουνίσματος γάτας έδωσαν αρνητικό αποτέλεσμα, το έβδομο αντέδρασε θετικά. Αυτό αντιστοιχούσε σε γονίδια του μικροβιακού παράγοντα Salmonella enterica serovar typhi, που είναι υπεύθυνος για την εκδήλωση τυφοειδούς πυρετού. Ακολούθησε δεύτερη δοκιμασία όπου αυτήν τη φορά χρησιμοποιήθηκε διαφορετικό ζεύγος αντιδραστηρίων που αντιστοιχούσαν και πάλι στον ίδιο μικροβιακό παράγοντα του τυφοειδούς πυρετού, το αποτέλεσμα της οποίας ήταν και πάλι θετικό. Οι δοκιμασίες αυτές επαναλήφθηκαν διαδοχικά στο γενετικό υλικό από τον πολφό δοντιών δύο ακόμη νεκρών του ομαδικού τάφου του Κεραμεικού, και όλες είχαν θετικό αποτέλεσμα. Ακολούθησε η αποκωδικοποίηση των αλληλουχιών του αρχαίου γενετικού υλικού που αντέδρασε θετικά στις δοκιμασίες αυτές. Η αντιστοιχία των γονιδίων που διερευνήθηκαν στο αρχαίο DNA σε σχέση με τις γνωστές αλληλουχίες του σύγχρονου κλώνου του μικροβίου έφθασε το 96%. Οι αντίστοιχες δοκιμασίες στους μάρτυρες ήταν όλες αρνητικές.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα πρώτα αυτά αποτελέσματα της ερευνητικής μελέτης του αρχαίου μικροβιακού DNA από τα θύματα του Λοιμού που βρέθηκαν στον ομαδικό τάφο του Κεραμεικού, προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα:

- Ο παθογόνος παράγοντας S. Typhi του τυφοειδούς πυρετού υπήρχε σε τρεις από τους νεκρούς του ομαδικού τάφου του Κεραμεικού που θεωρούνται πιθανά θύματα του Λοιμού της Αθήνας.

- Με βάση το στοιχείο αυτό, αποδεικνύεται, χωρίς καμία αμφιβολία, η ύπαρξη τυφοειδούς πυρετού στην Αθήνα του 430 π.Χ.

- Ο τυφοειδής πυρετός θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συμμετείχε στην αιτιολογία του Λοιμού της Αθήνας του Περικλή.

- Οι διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ των περιγραφών του Θουκυδίδη και της σύγχρονης μορφής του τυφοειδούς πυρετού μπορούν να εξηγηθούν με γονιδιακές μεταβολές του προγονικού στελέχους του μικροβίου που μένουν να διερευνηθούν και να ταυτοποιηθούν σε μελλοντική περαιτέρω εργαστηριακή έρευνα.

- Η ταυτόχρονη συνύπαρξη και άλλης νόσου στην πολιορκημένη Αθήνα του 430 π.Χ., σε συνδυασμό με επιδημία τυφοειδούς, προς το παρόν δεν μπορεί να αποκλεισθεί.

Πιστεύετε ότι η σύγχρονη αρχαιολογία θα χρειάζεται πλέον και γενετιστές;

Ασφαλώς γιατί το πλούσιο αρχαιολογικό υλικό της πατρίδας μας, σε συνδυασμό με την αλματώδη εξέλιξη της βιοτεχνολογίας, το επιτρέπει αλλά και το επιβάλλει. Ιδιαίτερα όσον αφορά τις προοπτικές που δημιουργούνται από τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής για περαιτέρω εργαστηριακή έρευνα στο DNA αφορούν:

- Tη διερεύνηση της ύπαρξης του παθογόνου παράγοντα S.typhi σε περισσότερα θύματα του ομαδικού τάφου στη διερεύνηση της πιθανότητας συνύπαρξης άλλου παθογόνου παράγοντα στα θύματα αυτά

- Tην περαιτέρω αποκωδικοποίηση του γενετικού κώδικα του αρχαίου στελέχους του S.typhi στις δυνατότητες για συνεργασία της ερευνητικής μας ομάδας με άλλα ερευνητικά κέντρα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, και βέβαια στην εφαρμογή της τεχνογνωσία της ανάλυσης αρχαίου DNA σε άλλες περιόδους της ελληνικής ιστορίας.

Ποια είναι τα σημερινά και μελλοντικά ερευνητικά σας σχέδια; Τι να περιμένουμε;

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής, τεκμηριώθηκε ότι ο τυφοειδής πυρετός συμμετείχε στην αιτιολογία του Λοιμού της Αθήνας είτε αποκλειστικά ή σε συνδυασμό με κάποιον άλλον, προς το παρόν άγνωστο, λοιμογόνο παράγοντα. Η διάγνωση του τυφοειδούς πυρετού, προβαλλόμενη στις αναφορές του Λοιμού από τον Θουκυδίδη, συμφωνεί με πολλά από τα κλινικά χαρακτηριστικά τής νόσου. Σε ορισμένα άλλα σημεία, η σύγχρονη μορφή του τυφοειδούς πυρετού διαφέρει από τις αναφορές του Θουκυδίδη. Τα σημεία αυτά θεωρούνται ότι αποτελούν μία πρόκληση από την ομάδα των Ελλήνων ερευνητών για τη διατύπωση υποθέσεων που θα διερευνηθούν σε περαιτέρω έρευνες στο ίδιο θέμα. Τα συμπεράσματα από αυτές τις μελλοντικές έρευνες μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση των μηχανισμών εκδήλωσης και εξάπλωσης του τυφοειδούς πυρετού όπως και άλλων παρόμοιων επιδημικών καταστάσεων στο παρελθόν και στη σύγχρονη εποχή. Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής θεωρούνται πολύ σημαντικά καθώς ρίχνουν φως σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ελληνικής, αλλά και της παγκόσμιας ιστορίας.

Ο κ. Μανώλη Παπαγρηγοράκης είναι επίκουρος καθηγητής Ορθοδοντικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής του «Μουσείου Κρανιοπροσωπικής Εξέλιξης και Ιστορίας της Οδοντιατρικής» της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Επίσης είναι γενικός Επόπτης Σπουδών του Διϊδρυματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μουσειακές Σπουδές» του Πανεπιστημίου Αθηνών



 
     
 

 
     
     
  Ειδήσεις Τιμές Μετοχών  

Αναζήτηση

 
   

Σύμβολο μετοχής

Αναζήτηση συμβόλου

   

500 Internal Server Error

Internal Server Error

The server encountered an internal error or misconfiguration and was unable to complete your request.

Please contact the server administrator, webmaster@localhost and inform them of the time the error occurred, and anything you might have done that may have caused the error.

More information about this error may be available in the server error log.


Apache/2.2.22 (Ubuntu) Server at cnt4.express.gr Port 80

 

Ειδήσεις     Αγορές     Υπηρεσίες     Χρηστικά     Express Yourself     Επικοινωνία     Site Map

Προσωπικά Δεδομένα      Ταυτότητα Site      Όροι Χρήσης      Διαφημιστείτε      Η άποψή σας

Web Design & Web Development
Ελληνική Εταιρεία Διαδικτύου