Κυριακή, 18 Νοεμβρίου 2018, 01:42:41

Εγγραφή           Αποθήκευση  

ΑρχικήNewsletter | Site Map | Επικοινωνία

 

Αθήνα:   30°C 
Βρίσκεστε εδώ: Αρχική arrow ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ arrow Healthy Way 2 arrow Ο αρχαίος μαστός: οι πολλαπλές σημασίες του γυναικείου στήθους
Ο αρχαίος μαστός: οι πολλαπλές σημασίες του γυναικείου στήθους

Της Στέλλας Παναγιωτοπούλου

Το γυναικείο στήθος ισχυρό σύμβολο σεξουαλικότητας και μητρότητας, έχει μια πλούσια πολιτισμική ιστορία, η οποία είναι τόσο αχανής όσο και η ιστορία της ανθρωπότητας. Συνεπώς ένα αφιέρωμα στο γυναικείο στήθος δεν μπορεί παρά να σταχυολογήσει, στην καλύτερη περίπτωση, κάποια σημεία μετάβασης από μια οπτική σε μια άλλη και κάποια ζητήματα τα οποία απασχολούν ακόμα και σήμερα τη σύγχρονη γυναίκα όσον αφορά τη σημασία του στήθους της για την ίδια όσο και για τους γύρω της. Ο θηλασμός και οι ιατρικές, κατά κύριο λόγο, οπτικές που αναπτύσσονται γύρω από αυτόν καθορίζουν τη στάση των σημερινών γυναικών ως προς το θηλασμό και την ενοχοποίηση ή απενεχοποίησή τους ως προς το πόσο καλές μητέρες είναι. Η έρευνα και η πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού βοηθούν τις γυναίκες σήμερα να φροντίσουν όσο είναι δυνατόν το στήθος τους και την υγεία τους γενικότερα και, στην περίπτωση που θα νοσήσουν, να διεκδικήσουν δίκτυα στήριξης, τα οποία θα τους επιτρέψουν να βιώσουν αυτή τη δύσκολη εμπειρία όχι πλέον εν κρυπτώ, αλλά μοιραζόμενες τα συναισθήματά τους με τις ομοιοπαθείς αλλά και με τους ειδικούς. Και πηγαίνοντας ένα βήμα παρά πέρα, καταρρίπτοντας τα ταμπού που περιστοιχίζουν το βίωμα της νόσου στις δυτικές κοινωνίες, να μπορούν να εκφράσουν την εμπειρία τους μέσα από την τέχνη. Σήμερα το θέμα του καρκίνου του μαστού συζητείται πλέον ανοικτά και στις καμπάνιες για ενημέρωση συνδράμουν όχι μόνον οι γιατροί και τα υπουργεία υγείας, αλλά και ο κόσμος της τέχνης και της μόδας.

Το στήθος, όμως, πέρα από τους δύο αυτούς άξονες της μητρότητας και της νόσου εμπλέκεται και σε άλλα θέματα, ευρύτερα, που αφορούν αφενός μεν την πανίσχυρη «ιδεολογία» της ομορφιάς και αφετέρου τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Το στήθος αποτέλεσε κατά καιρούς σύμβολο πολιτικό, αισθητικό και εμπορικό. Το οξύμωρο σήμερα είναι ότι παρόλο που όλα τα ζητήματα αυτά έχουν δημόσια τεθεί και αρθρωθεί, εδώ και κάποιες δεκαετίες, δεν σημαίνει ότι έχουν απαραίτητα επιλυθεί. Η πορνογραφία, η σεξουαλική κακοποίηση, η προσαρμογή σε κανόνες ομορφιάς, η οποία πυροδοτεί τη ραγδαία εξάπλωση της αισθητικής χειρουργικής, η πολιτική αλλά και η σεξουαλική απελευθέρωση –ζητήματα τα οποία όλα κατά καιρούς συνδέθηκαν συμβολικά με το γυναικείο στήθος– μοιάζουν να είναι ζητήματα που επιβιώνουν διαχρονικά διαρκώς μεταβαλλόμενα και σήμερα πλέον διαχέονται σε πολλές κοινωνικές ομάδες και αφορούν όλο και περισσότερο κόσμο. Οι οπτικές, που γεννήθηκαν μέσα από την ανάγκη των γυναικών να διεκδικήσουν κάποια πράγματα για τον εαυτό τους σε μια κάποτε εξ ορισμού ανδροκρατούμενη κοινωνία, έγιναν η αφορμή ώστε οι διεκδικήσεις αυτές να εξαπλωθούν και να γίνουν αντικείμενο επεξεργασίας και από άλλες πληθυσμιακές ομάδες. Έτσι το βίωμα της νόσου και η έκφρασή του στην τέχνη στη δεκαετία του 'Α70 δεν αφορούσε μόνο τις φεμινίστριες και τον καρκίνο του μαστού, αλλά και τους ομοφυλόφιλους κατ'Α αρχάς, ασθενείς με AIDS, οι οποίοι είχαν να παλέψουν με τις κοινωνικές προκαταλήψεις που αφορούσαν εκείνους. Η σεξουαλική εκμετάλλευση και η πορνογραφία σήμερα αφορά και πολλές άλλες πληθυσμιακές ομάδες, η πλέον απροστάτευτη εκ των οποίων είναι τα παιδιά. Το δικαίωμα σε μια μητρότητα, όπου οι ίδιες οι γυναίκες θα έχουν λόγο στον προσδιορισμό της, εξαπλώθηκε και σε αντίστοιχες διεκδικήσεις σήμερα από τους άνδρες για την πατρότητα. Η πλαστική χειρουργική, η οποία κατά κύριο λόγο αφορούσε αρχικά τις γυναίκες, σήμερα αφορά σχεδόν το σύνολο της κοινωνίας.

Η Marilyn Yalom Aκαδημαϊκός στο Ινστιτούτο για τις Γυναίκες και το Φύλο στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και σύζυγος του γνωστού πλέον και στην Ελλάδα ψυχιάτρου Irvin Yalom στο βιβλίο της «Η Ιστορία του Γυναικείου Στήθους», που πρόσφατα μεταφράστηκε και στα ελληνικά, ανατρέχει στις πολλαπλές σημασίες του γυναικείου στήθους, διατρέχοντας την πολιτισμική ιστορία της Ευρώπης. Σε αυτό το πλούσιο και λεπτομερές έργο που γράφτηκε μέσα από μια ιστορική ματιά, μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τις διαρκείς μετατοπίσεις στο ενδιαφέρον που προκαλούσε το γυναικείο στήθος. Μια εστίαση στην ιστορία του μαστού είναι βέβαιο ότι θα αποκαλύψει πτυχές του ανθρώπινου πολιτισμού, που δεν έχουν επαρκώς αξιολογηθεί διότι δεν έγιναν αντικείμενο συστηματικής έρευνας. Οι Αμαζόνες τις οποίες η Yalom αναφέρει στο κεφάλαιο «Το ιερό στήθος» αποτελούν αρχετυπικές μυθολογικές οντότητες των οποίων η ιστορική διάσταση δεν έχει αποδειχθεί. Οπωσδήποτε όμως καταλαμβάνουν μια ιδιαίτερη θέση σε μια Ιστορία του γυναικείου στήθους διότι το «αίτημά» τους ακούγεται πολιτικό. «...Οι Αμαζόνες παρουσιάζονται ως το αντίθετο αυτού που οι γυναίκες πρέπει να είναι: αρνούνται να παντρευτούν, να κάνουν γιους και, όπως οι άνδρες, πηγαίνουν στον πόλεμο». Σύμφωνα με το μύθο έκοβαν το δεξί στήθος τους για να μην τις εμποδίζει στην τοξοβολία. Λέγεται ότι οι Αμαζόνες κατάγονταν από την Καππαδοκία. Ιδού μια περίπτωση όπου η μαστεκτομή γίνεται σύμβολο πολιτικό. Η μαστεκτομή από μια άλλη πλευρά, ως άσκηση πολιτικής και πολεμικής βίας, ήταν πρακτική που εφαρμοζόταν από την αρχαιότητα και επανεμφανίζεται σε ποικίλλες στιγμές και της Ελληνικής ιστορίας. Ο Αλή Πασάς είχε κομπολόι από θηλές μαστών που τις είχε αποκόψει από γυναίκες της επικράτειάς του που αρνούνταν να του στείλουν τις κόρες τους στο χαρέμι του.

Σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας, εκτός από μια πρόσφατη περίοδο, δεν υπήρχε υποκατάστατο για το μητρικό γάλα. Ως το τέλος του 19ου αιώνα το στήθος της μητέρας σηματοδοτούσε τη ζωή και το θάνατο για κάθε νεογέννητο. Εξ ου και όλα τα γυναικεία προϊστορικά ειδώλια με τα πληθωρικά στήθη. Η σεξουαλική εικόνα του στήθους, σε αντιπαράθεση με την ιερή και κατόπιν μητρική εικόνα, που είχε προηγηθεί, αναδύθηκε σε αναρίθμητους πίνακες και ποιήματα που κυριάρχησαν στην Ιταλία, τη Γαλλία, την Αγγλία, και τη Νότια Ευρώπη στη διάρκεια του 15ου, 16ου, και 17ου αιώνα. Τότε η ερωτική διάσταση του στήθους επισκίασε στην Ευρώπη τις άλλες σημασίες του. Το στήθος ήταν πεδίο διαμάχης μεταξύ της υποχρέωσης για θηλασμό και της υποχρέωσης για διέγερση, αξιώσεις ανταγωνιστικές, τις οποίες αντιμετωπίζουν οι γυναίκες ακόμα και σήμερα. Μιλώντας ιστορικά, η ερωτική διάσταση του γυναικείου στήθους υπήρξε κατά κύριο λόγο ανδρική υπόθεση. Μια ιστορία βασισμένη σε αρχεία που θα αφορούσαν τις γυναικείες υποκειμενικές εμπειρίες θα ήταν τελείως διαφορετική, αλλά τέτοια αρχεία είναι ανύπαρκτα για τις περιόδους του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Ωστόσο δεν πρέπει να παίρνουμε ως δεδομένο ότι αυτό που εμείς θεωρούμε αυτονόητο, ότι δηλαδή το γυναικείο στήθος διεγείρει την ερωτική επιθυμία, ισχύει και γι'Α άλλους πολιτισμούς. Η Emily Martin γνωστή αμερικανίδα ανθρωπολόγος από έρευνα που έκανε στην Κίνα επισήμανε ότι εκεί το γυναικείο στήθος δεν είναι ερωτικό σύμβολο αντιθέτως είναι αποσυνδεδεμένο από την ερωτική διέγερση. Παράλληλα με το ερωτικό στήθος, το άρρωστο στήθος και πιο συγκεκριμένα ο καρκίνος του μαστού απασχολούσε σταθερά την ιατρική κοινότητα.

Το στήθος στην Iατρική

Το στήθος αποτέλεσε αντικείμενο ιατρικού ενδιαφέροντος για δύο λόγους: τη γαλουχία και τη νόσο. Από τον Freud κι ύστερα το στήθος συνδέθηκε με την ανθρώπινη σεξουαλικότητα μέσα από το πρίσμα της ψυχανάλυσης. Πολύ πρόσφατα στην ιστορία της Δυτικής Iατρικής προστέθηκε και η ενασχόληση με το στήθος της αισθητικής χειρουργικής. Η αισθητική χειρουργική, που ξεκίνησε ως αναπλαστική ιατρική έχοντας ως στόχο την ανάπλαση ιστών που είχαν υποστεί σοβαρές βλάβες, επέκτεινε το πεδίο της σήμερα σε επεμβάσεις που έχουν καθαρά αισθητικό χαρακτήρα. Το γυναικείο στήθος, το οποίο αναπλάθεται όταν έχει υποστεί μερική ή ολική μαστεκτομή, αποτελεί σήμερα και αντικείμενο απλώς αισθητικών επεμβάσεων. Η αύξηση ή η μείωση του στήθους αποτελούν σήμερα μια από τις πιο δημοφιλείς επεμβάσεις.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι εκτιμούσαν το μητρικό γάλα ιδιαιτέρως για τις θεραπευτικές του ικανότητες για ανθρώπους όλων των ηλικιών.

Η ελληνική Ιατρική του Ιπποκράτη με τη θεωρία των 4 υγρών: αίμα, φλέγμα, κίτρινη χολή, μέλαινα χολή, αποτέλεσε το επιστημονικό «παράδειγμα» για την Iατρική μέχρι περίπου τον 17ο αιώνα, οπότε άρχισε και να αμφισβητείται από τις εξελίξεις στην ιατρική επιστήμη. Το αίμα της εμμήνου ρύσης, σύμφωνα με τη θεωρία του Ιπποκράτη, μετατρεπόταν σε γάλα για το νεογέννητο. Σε αυτό το πνεύμα η καταγωγή του καρκίνου του μαστού συνδεόταν με την εμμηνόπαυση. Από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι πρόσφατα (19ος αι.) και με δεδομένη την απουσία της αντισύλληψης και του γεγονότος ότι οι γυναίκες έκαναν πολλά παιδιά, το ζήτημα του θηλασμού συνδεόταν επίσης αναπόφευκτα και με το θέμα της τροφού, της γυναίκας που θήλαζε τα παιδιά χωρίς να είναι η φυσική τους μητέρα. Παράλληλα αναπτυσσόταν και η ιατρική φιλολογία για τον καρκίνο του στήθους και τους τρόπους αντιμετώπισής του. Μέχρι τον 7ο μ.Χ. αιώνα είχε συσσωρευθεί ένα αξιόλογο σώμα φιλολογίας σε σχέση με τα δύο αυτά ζητήματα από ελληνικές και ρωμαϊκές πηγές, η οποία επιβίωσε σχεδόν αναλλοίωτη μέχρι τον 19ο αιώνα.

Οπωσδήποτε η Ιστορία της Ιατρικής θα αναδείξει στο μέλλον και άλλες πτυχές της «κουλτούρας του μαστού» σε άλλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη. Ενδεικτικά μόνον αναφέρουμε ότι η ιατρός Αλεξάνδρα Οικονομοπούλου σε μια μελέτη της για το «βυζαστικό περιβάλλον» στην ελληνική λαϊκή παράδοση στην περίοδο 1453-1953 αναφέρεται σε δίκτυα γυναικών και μαιών –των ονομαζόμενων «γαλούδων»– που αποσκοπούσαν στη δημιουργία ενός προστατευτικού περιβάλλοντος και ζεστού παραδοσιακού κλίματος που μυούσε τις νέες γυναίκες από τη νηπιακή ακόμα ηλικία στη σημασία του βυζάγματος, προκειμένου να προστατευθούν τα μωρά μέσα στο καταπιεστικό ιστορικό πλαίσιο της κυριαρχίας των Οθωμανών.

Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι γυναίκες έπαψαν σταδιακά να χρησιμοποιούν τροφούς και άρχισαν να χρησιμοποιούν γάλα από ζώα, αγελάδες ή κατσίκες. Ο θηλασμός με το μπουκάλι έγινε η εναλλακτική λύση και η διένεξη μετατοπίσθηκε στο δίλημμα μπουκάλι ή μητρικό στήθος, δίλημμα, που απασχολεί και σήμερα τις πολυάσχολες και με πολλές υποχρεώσεις μητέρες.

Όσον αφορά τον καρκίνο του μαστού ήδη από τον 17ο αιώνα με την ανακάλυψη του λεμφικού συστήματος η επιστήμη άρχισε, επιτέλους, να ξεφεύγει από την Ιπποκράτειο θεωρία των 4 υγρών και να εισέρχεται στην κατανόηση της παθολογίας του κυττάρου. Από τα μέσα του 19ου αιώνα οι σημαντικότεροι τρόποι θεραπείας είναι πλέον η εγχείρηση, η ακτινοβολία, η χημειοθεραπεία και οι ορμόνες. Η αρχαία και βάναυση πρακτική της εγχείρησης βελτιώθηκε σημαντικά με την ανακάλυψη της αναισθησίας και της αντισηψίας.

Σήμερα, η ανακάλυψη των γονιδίων BRCA 1 και BRCA2, τα οποία ευθύνονται για κάποια ποσοστά καρκίνων του μαστού ανοίγουν καινούργιους δρόμους για την κατανόηση και τη θεραπεία της νόσου, αλλά η αβεβαιότητα για την αιτιολογία της παραμένει για την πλειονότητα των περιπτώσεων όπου εκδηλώνεται η νόσος.

Προς το τέλος του 19ου αιώνα ο Freud εισήγαγε στο Δυτικό πολιτισμό μια άλλη θεώρηση του στήθους, την ψυχαναλυτική. «Για τον Freud και τους μαθητές του η ανθρώπινη ψυχολογία δομείται γύρω από το στήθος και το πέος. Τα δύο αυτά μέρη του σώματος κυριάρχησαν στο φροϋδικό νοητικό χάρτη και καθιέρωσαν τα σημεία αναφοράς της ψυχανάλυσης στη διάρκεια των πρώτων εκατό χρόνων της», επισημαίνει η Yalom. Το σχόλιο της Yalom επί του προκειμένου είναι ότι «επειδή ο Freud περιοριζόταν σ'Α ένα ανδροκεντρικό τρόπο σκέψης, σκεφτόταν το στήθος μόνον από ένα εξωτερικό πλαίσιο αναφοράς. Ποτέ δεν εκτίμησε πλήρως τη σημασία του στήθους από την οπτική του ατόμου γένους θηλυκού, που ξεκινά τη ζωή της θηλάζοντας στο στήθος μιας άλλης γυναίκας, και που στη συνέχεια, στην ωριμότητα, φέρει και η ίδια στήθη». Το στήθος αποτέλεσε την εμπόλεμη ζώνη για αρκετές γενιές ψυχαναλυτών και ψυχολόγων.

Από το 1970 και μετά, η ψυχιατρική άρχισε να διερευνά και την υποκειμενική εμπειρία των ασθενών, έχοντας ως στόχο τη στήριξή τους και την καλύτερη επιβίωσή τους. Επιπλέον, σήμερα η πλαστική χειρουργική επιτρέπει την ανάπλαση του στήθους μετά από μια μαστεκτομή, ενισχύοντας το ηθικό και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Τέλος, οι επεμβάσεις αισθητικής χειρουργικής αυξάνονται ραγδαία και στη χώρα μας, ανταποκρινόμενες στη μεγάλη ζήτηση από την πλευρά των γυναικών. Το αίτημα της βελτίωσης της εικόνας του σώματος, η ενασχόληση δηλαδή με το αισθητικό στήθος, είναι πλέον πολύ διαδεδομένη. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Εταιρείας Αισθητικής Πλαστικής Χειρουργικής (ISAPS), η Ελλάδα είναι 18η από 42 χώρες ως προς τον αριθμό αισθητικών επεμβάσεων, περίπου 10.000 ετησίως. Οι επεμβάσεις στο στήθος, (αύξηση, μείωση ή ανόρθωση) έρχονται δεύτερες μετά από τη ρινοπλαστική ενώ η Ελλάδα παρουσιάζει αυξημένα ποσοστά επεμβάσεων σε άτομα κάτω των 21 ετών. Το 20% των επεμβάσεων αισθητικής χειρουργικής αφορά τους άνδρες. Η επιτυχία και η ομορφιά βαδίζουν χέρι - χέρι στη σημερινή κοινωνία, σύμφωνα με τον Sander Gilman, καθηγητή και συγγραφέα της πολιτισμικής ιστορίας της αισθητικής χειρουργικής, Making the Body Beautiful (Princeton University Press, 1999). Σε μια κουλτούρα, λοιπόν, όπου η εμφάνιση είναι κριτήριο επιτυχίας και ανοίγει πόρτες, ένα όμορφο, νεανικό και εμφανίσιμο στήθος είναι ένα πολύτιμο κλειδί.



 
     
 

 
     
     
  Ειδήσεις Τιμές Μετοχών  

Αναζήτηση

 
   

Σύμβολο μετοχής

Αναζήτηση συμβόλου

   

500 Internal Server Error

Internal Server Error

The server encountered an internal error or misconfiguration and was unable to complete your request.

Please contact the server administrator, webmaster@localhost and inform them of the time the error occurred, and anything you might have done that may have caused the error.

More information about this error may be available in the server error log.


Apache/2.2.22 (Ubuntu) Server at cnt4.express.gr Port 80

 

Ειδήσεις     Αγορές     Υπηρεσίες     Χρηστικά     Express Yourself     Επικοινωνία     Site Map

Προσωπικά Δεδομένα      Ταυτότητα Site      Όροι Χρήσης      Διαφημιστείτε      Η άποψή σας

Web Design & Web Development
Ελληνική Εταιρεία Διαδικτύου